محیط دیروز، محیط امروز

محیط دیروز، محیط امروز

5 فرمان برای تفکر استراتژیک

پنج فرمان برای تفکر استراتژیک ۶ محیط دیروز، محیط امروز

 

اریک کلمونز (E. Clemons) طی مقاله‌ای که در نشریه دانشگاه هاروارد منتشر ساخته است، محیط کسب‌وکار قرن بیست و یکم را با ویژگی‌هایی نظیر تغییرات ویران ساز، فرصت‌های زودگذر، عدم قطعیت و بی‌نظمی توصیف می‌کند. دو عامل در ایجاد این شرایط نقش عمده‌ای داشته‌اند: تحولات تکنولوژی و روند جهانی‌سازی: تحولات تکنولوژی مستمراً ماهیت کسب‌وکار را در هم می‌ریزد و هر روز قواعد جدید را بر این عرصه حاکم کی کند: پول الکترونیک، اقتصاد دیجیتال، تجارت الکترونیک و شبکه ارتباط جهانی تنها مثال‌هایی برای این موضوع است این تکنولوژی‌ها حیطه تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را توسعه داده و جریان اطلاعاتی را شدت می‌بخشد. در کنار جریان اطلاعاتی، پدیده جهانی‌سازی نیز جریان سرمایه و کالا را تشدید و بدون مرز می‌سازد. نتیجه این روندها افزایش تعداد عوامل مؤثر بر جریان کسب‌وکار و آشفتگی محیط سازمان است. (نمودار ۱-۱)

نمودار پیش رانه های تحولات محیطی tafakkoreStrategic_001_E

در شرایط آشفتگی، قواعد بازی دائم در حال تغییر است و برای یک سازمان هیچ مزیت پایداری به جز «قابلیت تطابق مستمر با محیط» وجود ندارد. تطابق با محیط به مفهوم تغییر مشخصه‌های سازمان، برای کارکرد بهره‌ور و مزیت بخش در یک شرایط محیطی به‌خصوص است. به میزانی که خصوصیات محیط متنوع‌تر و تحولات آن بیشتر باشد این تطابق پیچیده‌تر و در عین حال حیاتی‌تر می‌شود. این شرایط و الزامات آن، عصر حاضر را به نحو بارزی از دوران گذشته متمایز ساخته است:

تحولات چالش آفرین: تحولات محیط کسب‌وکار امروز پی‌درپی و بی‌قاعده است. این تحولات در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، تکنولوژیک و … هر روز دنیای تولید و تجارت را با سردرگمی و چالش‌های جدیدی مواجه می‌سازد. آیا سیستم‌های عامل با کدهای باز () به زودی سیستم‌عامل بر مبنای ویندوز () را از بازار به حاشیه می‌راند و جایگزین آن می‌شود؟ آیا تکنولوژی خودروهای هیدروژنی می‌تواند از اهمیت استراتژیک سوخت فسیلی و صاحبان آن بکاهد؟ آیا دستاوردهای بیوتکنولوژی زیربنای بهداشت جهانی را از درمان به پیشگیری‌های ژنتیکی تبدیل خواهد ساخت؟ آیا روند سیاسی-اقتصادی کشورهای اروپایی و خاور دور، چشم‌انداز جدید برای قطب‌بندی جهانی دربردارد؟ پاسخ مثبت یا منفی به هر یک از این سؤال‌ها بسیاری از کسب‌وکارهای امروز را دگرگون خواهد ساخت. این‌ها تنها نمونه‌هایی از روندهای چالش‌آفرین محیط امروز است، هر چند به روشنی ابعاد موضوع را مشخص می‌سازد.

تغییرات غیرخطی و تکرارناپذیر: افزایش روزمره حیطه و سرعت جابجایی اطلاعات، سرمایه و کالا در ابعاد گوناگونی ماهیت کسب‌وکار را متحول ساخته است. یکی از این ابعاد تبدیل رفتارهای خطی و قابل برآورد بازار به رفتارهای غیرخطی و پیچیده است. علت این امر افزایش تعداد عوامل مؤثر در بازار و رابطه متقابل بین آن‌هاست.

امروز به سختی می‌توان برای بازارهای محلی قواعدی خاص خود وضع کرد و متقابلاً شرایط بازارهای محلی نیز هر روز نقش بیشتری در تعیین روند کلی جهان پیدا می‌کنند. این فعل و انفعالات گسترده و پویا به «چندرگه سازی» پیکره کسب‌وکار جهانی (با تنوع فوق‌العاده) می‌انجامد و پتانسیل جهش و موتاسیون غیرقابل تصوری را ایجاد می‌کند که هر روز بخشی از آن آزاد می‌شود. بحران بازارهای سرمایه آسیای شرقی در جولای ۱۹۹۷، جنگ جهانی فولاد در سال ۲۰۰۲، ظهور چین به عنوان یک ابرقدرت اقتصادی در بازارهای جهانی، یکپارچگی پولی، تجاری و سیاسی اروپای متحد (علی‌رغم تضادها و تفاوت‌های درونی) برخی از شواهد این پدیده است. این تغییرات در بسیاری از موارد پیوستگی روند را می‌گسلد و به تغییرات گسسته و جهشی می‌انجامد و در برخی از موارد حتی به همراه خود پارادایم جدید را نیز به ارمغان می‌آورد. پارادایمی که قواعد کسب‌وکار را دگرگون می‌سازد. ظهور اینترنت و شبکه ارتباط جهانی بسیاری از قواعد را در محیط کسب‌وکار در هم ریخت. گسترش حیطه سازمان جهانی تجارت نیز این‌گونه است. تغییرات پیچیده غیرخطی به سادگی قابل برآورد و تحلیل نیستند و این امر درک صحیح محیط کسب‌وکار را با مشکل مواجه می‌سازد.

tafakkoreStrategic_001_china

رقابت مرگبار: امروزه ما در بازارهای عمده، اعم از خودرو، الکترونیک یا فولاد با شرایط اشباع مواجه هستیم. شرایط اشباع، قواعد معمول رقابت را بر هم می‌زند و دغدغه «سود و زیان» را به دغدغه «بودونبود» تبدیل می‌کند. در این شرایط هر روز شرکت‌های بی‌شماری با اعلام ورشکستگی از صحنه طبیعی رقابت خارج می‌شوند. وجود نام‌های پرآوازه‌ای همچون زیراکس (Xerox)، مارکونی (Marconi) و پولاروید (Polaroid) در فهرست شرکت‌های ورشکسته، جدی و خشن بودن قواعد شرایط اشباع را نمایان می‌سازد. از بین رفتن حیطه‌بندی رقابت نیز این مسئله را تشدید می‌کند. در یک محیط رقابتی بدون حیطه‌بندی، رقابت تنها بین شرکت‌های بزرگ با یکدیگر و یا شرکت‌های کوچک با یکدیگر نیست، بلکه شرکت‌های کوچک نیز فرصت رویارویی با شرکت‌های بزرگ را یافته و در بسیاری از موارد موفق هم می‌شوند. واقعیت این است که در محیط کسب‌وکار امروز دیگر هیچ محدوده امنی وجود ندارد، در چنین شرایطی تازه‌واردانی همچون کامپیوتر دل (Dell) یا شرکت آمازون (Amazon.com) به راحتی غول‌هایی همچون آی.بی.ام. و جان وایلی (John Wiley) را پشت سر می‌گذارند. این‌ها همه نمونه‌هایی از شرایط جدید رقابت در محیط کسب‌وکار امروز است. (نمودار ۲-۱)

tafakkoreStrategic_001_Bourse1997  tafakkoreStrategic_001_Bourse1997

برگرفته از کتاب پنج فرمان برای تفکر استراتژیک، نوشته وفا غفاریان و غلامرضا کیانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *